|
|
|
|
|
Toplumun temelinin çocuklar olduğunu, yetkili yetkisiz konuşma fırsatı bulan herkes süslü cümlelerle ifade ederken, çözüm üretme noktasında öneri getirirken, çok da vurucu olmadan üstün körü sözlerle oldubittiyle konuşmasını tamamlamaya çalışırken görürüz.
Okumak
Konuya çocuk edebiyatının ilk adımını oluşturacak okuma eylemi ile başlamak gerek. Bugününün çocuklarına, çocuk edebiyatına yönelmiş, çocuk edebiyatına gönül vermiş edebiyatçıların eserlerini okumak ve okutmakla işe başlayabiliriz.
Eğer çocuklarımız bu ilk dönemlerinde edebiyat içinde yol almaya devam edebilirse, gelecekte çocuk edebiyatını bugünden daha iyi bir yerde görebileceğiz. Çünkü dimağlarda yer etmiş edebiyat tatlarıyla büyümüş çocuklarla, daha çok çocuk ruhuyla yoğrulmuş çocuk metinleri oluşturma ve kaliteyi artırma söz konusu olabilecektir.
Kütüphaneler
Bu ortamın oluşturulması için kütüphanelerin kurulması ve yaygınlaştırılması da önemlidir. Bu kütüphaneler çok özel olmalı. Sadece çocuk ruhuna uygun bir yapılanmadan bahsediyorum. Sadece çocuklara ve çocuk diliyle düzenlenmiş olmalı. Resimlerden oyuncaklara, çocuklara yazılmış her tür kitaptan, çocukları okumaya teşvik amaçlı yapılmış bütün filmleri izleyebilecekleri bir ortam…
Günümüzün kütüphanelerinin hali ile söylediklerimi gerçekleştirmesi mümkün görünmüyor. Cicili bicili, boyalı, albenili ortamlardan çok uzakta duruyor. Sıkıcı iyi tasarlanmamış kütüphaneler küçük masa ve sandalyeler koymakla çocuklara hitap ettiğini söylemek gerçeklerden kaçmaktan başka bir şey değildir.
Çocukça düşünmek
İşin aslı çocuk edebiyatı ile söylenecek çok şey var. Bunlardan ilginç olanı yazarken “çocuklara yazıyorum” , “çocukça düşünüyorum” demek de bu alanın kalitesini yükseltmez. Çocukların yazdıkları da çocuk edebiyatı adına çıta yükseltecek bir yol değil. Çocukların hepsinin patates kızartması ya da köfte sevdiğini varsayarsak, çocukların yazdıklarını çocuk edebiyatı adına yüceltmek mümkün değildir. Çocuklar, bir çocuğun yaptığı kızartmayı değil de bu işi iyi yapan birinin kızartmasını tercih edecektir. Çocukların küçük yaştan itibaren yazması önemlidir. Ama tek başına çocuk edebiyatına çok katkı sağlayamaz.
Çocuk edebiyatında, farklı düşünmek, düşünmeyi ve kavrayışı çocuk yaşına uygun yapmak belki de en önemli olan durum. Çocuklar için masal, anlatı, öykü, roman, şiir, günlük, gezi yazıları ve diğer türlerde yazılar kaleme alınmalıdır.
Çocuk kitabı yazmak
Bir çocuk kitabında bulunması gereken nitelikler yazarın düşünce ve fikre yapısına göre farklı şekillerde değişkenlik gösterse de bazı esaslar değişmeyecektir:
Çocuk kitapları, çocuğun gelişme düzeyine uygun konuları işlemeli, dili yalın, kavramlar açık olması çocuğun daha dikkatli olmasına sebep olacaktır.
Konular ilgi çekici biçimde sunulmalı, eğlendirici, öğretici ve düşündürücü olmalıdır.
Konunun işlenişi insanlık değerlerine uygun olmalıdır. İnsanı ve çevresini gerçekçi açıdan tanıtmalı, yurt sevgisini, insan sevgisini ve yardımlaşma duygusunu güçlendirici olmalıdır.
Çocuk kitapları, denemeci, araştırıcı, eleştirici, kısacası özgür düşünceli insan yetiştirme amacı göz önüne alınarak yazılmalıdır. Çocuğun kendini tanımasına, kişiliğini geliştirmesine katkıda bulunmalıdır
Çocuk kitapları çocuğun sanat beğenisini geliştirmeyi amaçlamalıdır. Çocuğu iyiye, güzele, doğruya yönlendirmeyi amaç edinmelidir. inançlara aykırı düşüncelerden uzak olmalıdır
Çocuk gönlü, çocuk kalbi, çocuk düşüncesi, ama her şeyden önemlisi çocuğun bir insan olduğu unutulmamalıdır. Yazıdaki öncelikli unsur da bu olmalıdır. Çocuk kitabı yazmak için basit işler yerine ciddi ve çocuğun anladığı, istifade ettiği ve olgunlaştığı yazılar, metinler çok daha önemlidir kanaatimce.
Neler yapılmalı
Okul çağı öncesinde ya da okul çağında ebeveynin çocuğa özellikle uyku öncesinde masal, hikâye türünden metinler anlatması veya okuması ve bu okuduğu kitapların çocuğun manevi yapısını da güçlendirici, bizi biz yapan değerlerle beslenmesi ne güzel olur. Geleneklerimize bağlı çocukların yetişmesi bu yolla daha kolay olacaktır.
Eğlendirici, ruha canlılık veren, yaşama gücünü artıran, hayatı tanımaya yardımcı olacak edebiyatın önemini kavrayıp bu alandaki etkili eserle bırakmak ve üretmek, eli kalem tutanların birinci görevi. Yoksa yakınıp durmaktan ileri bir adım atamayız.
Ülkemizin gerçeklerinden hareketle dünü öğrenmek, bugünü görmek ve geleceğe yönelmek görevi, sivil toplum kuruluşları ve devlet kurumları tarafından göz ardı edilmeden, derhal eylem planı oluşturulmalı ve plan çerçevesinde geç kalmışlığın da giderileceği verimli ve hızlı bir yöntem geliştirilmelidir.
Çocuk edebiyat sitelerinden dergilerine, enstitülerden üniversitedeki bölümlere, çocuk kütüphanelerinden çocuk edebiyatı araştırma merkezlerine… Yani yapılacak bizleri bekleyen çok mesele var…
Duran ÇETİN
(Berceste Dergisi Ocak 2010 sayasından alınmıştır) |
|
e-kitap 
Çocuk Edebiyatı ve Biz
Kompozisyonlar